Bezpieczeństwo danych w urzędzie. Ponad 22 tysiące zgłoszonych naruszeń rocznie i pięć kroków na start
Wyciek danych kojarzy się z dużymi firmami i hakerami z filmów. Tymczasem najczęściej zaczyna się od zwykłego dnia w urzędzie: pomylonego adresata, słabego hasła albo braku kopii zapasowej. Urząd gminy przetwarza dane prawie wszystkich mieszkańców, więc jest dla przestępców atrakcyjnym celem, a liczby z ostatnich lat pokazują, że problem rośnie.
Zgłoszenia do UODO: ponad trzy razy więcej niż w 2019 roku
Administratorzy danych mają obowiązek zgłaszać naruszenia do Urzędu Ochrony Danych Osobowych. W 2019 roku takich zgłoszeń było nieco ponad 6 tys.1, a w 2025 roku już ponad 22 tys.2.
Lata 2019 i 2020: BIP UODO. Lata 2021 do 2024: omówienia sprawozdań UODO, liczby w różnych źródłach mogą się nieznacznie różnić. Rok 2025: Biuletyn UODO.
Źródło: UODO
Dane w tabeli
| Rok | Zgłoszenia |
|---|---|
| 2019 | 6,1 tys. |
| 2020 | 7,5 tys. |
| 2021 | 12,9 tys. |
| 2022 | 12,8 tys. |
| 2023 | 14,1 tys. |
| 2024 | 14,8 tys. |
| 2025 | ponad 22 tys. |
Rosnąca liczba zgłoszeń to po części efekt większej świadomości obowiązków. Pokazuje jednak także skalę: każdego dnia roboczego do urzędu trafia średnio kilkadziesiąt zgłoszeń.
Incydenty według CERT Polska
Zespół CERT Polska, działający w NASK, w 2025 roku otrzymał 658 320 zgłoszeń i zarejestrował na ich podstawie 260 783 incydenty bezpieczeństwa. To ok. 150% więcej niż rok wcześniej3. W 2024 roku incydentów było 103 449, a w 2023 roku 80 2674.
Źródło: Ministerstwo Cyfryzacji (2023 i 2024), NASK (2025)
Dane w tabeli
| Rok | Incydenty |
|---|---|
| 2023 | 80,3 tys. |
| 2024 | 103,4 tys. |
| 2025 | 260,8 tys. |
Wśród nich były ataki ransomware, czyli programy szyfrujące dane i żądające okupu: 179 przypadków w 2025 roku wobec 163 rok wcześniej5. CERT Polska odnotował też wzrost liczby obsłużonych incydentów w podmiotach publicznych6.
Gminy na celowniku
W ostatnich latach ataki dotknęły m.in. Urząd Miasta w Wadowicach, gdzie przestępcy zaszyfrowali bazy z danymi mieszkańców i pracowników, a działanie urzędu zostało czasowo sparaliżowane7, oraz Urząd Miasta w Myszkowie, po którego zaatakowaniu minister cyfryzacji apelował do mieszkańców o zastrzeżenie numeru PESEL8.
Przygotowanie samorządów wciąż jest słabe. Według opisanych przez „Gazetę Prawną” wyników kontroli 8 z 24 sprawdzonych jednostek nie wdrożyło systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, a 71% urzędów nie było przygotowanych na sytuacje kryzysowe, takie jak cyberatak czy wyciek danych9.
Najczęściej zawodzi człowiek, nie technika
Raport Verizon Data Breach Investigations Report 2025 pokazuje, że czynnik ludzki był obecny w ok. 60% przeanalizowanych wycieków, a udział firm zewnętrznych w wyciekach wzrósł w ciągu roku z 15% do 30%10. W małych organizacjach ransomware pojawiał się aż w 88% wycieków11.
To dobra wiadomość, bo na człowieka da się wpłynąć szkoleniem i prostymi zasadami.
72 godziny na zgłoszenie
Po wykryciu naruszenia administrator ma 72 godziny na zgłoszenie go do UODO, jeśli naruszenie może stwarzać ryzyko dla osób, których dane dotyczą12. W praktyce oznacza to, że procedurę trzeba mieć przygotowaną wcześniej, a nie pisać ją w dniu ataku.
Pięć kroków na start
- Kopia zapasowa poza siecią i regularny test, czy da się z niej odtworzyć dane.
- Logowanie dwuetapowe do poczty i najważniejszych systemów.
- Aktualizacje systemów i programów, także na komputerach w sekretariacie.
- Krótkie szkolenie pracowników: podejrzane maile, pomylony adresat, co wolno wkleić do czatu.
- Procedura na wypadek incydentu: kto dzwoni, kto odłącza sprzęt, kto zgłasza do UODO.
O tym, jak nowe narzędzia zmieniają ryzyko wycieku, piszemy w tekście Pracownicy już wklejają dokumenty do czatów.
Źródła
- Statystyki zgłoszeń naruszeń 2018–2021, BIP UODO
- Dwa lata kadencji UODO w liczbach, Biuletyn UODO
- Prawie 2 tys. zgłoszeń każdego dnia. Raport CERT Polska za 2025 rok, NASK
- Krajobraz cyberprzestrzeni. Roczne sprawozdanie o cyberbezpieczeństwie, Ministerstwo Cyfryzacji
- CERT Polska podsumowuje rekordowy 2025 rok, CyberDefence24
- Raport CERT Polska: w 2025 r. wzrost liczby zarejestrowanych incydentów o ponad 150 proc., Portal Samorządowy
- Cyberprzestępcy zaatakowali Urząd Miasta Wadowice, Android.com.pl
- Myszków: cyberatak na urząd miasta, mogło dojść do wycieku danych, TVN24
- Cyberbezpieczeństwo w samorządach wciąż zaniedbywane, Gazeta Prawna
- 2025 Data Breach Investigations Report: Third-party breaches double, Help Net Security
- 2025 DBIR SMB Snapshot, Verizon
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO), art. 33, EUR-Lex