Darmowe zamienniki Office i Adobe w urzędzie. Co działa, a czego unikać
Licencje na pakiet biurowy i programy graficzne to stały koszt, który co roku rośnie razem z liczbą stanowisk. Coraz więcej administracji w Europie sprawdza, czy część tych programów da się zastąpić otwartym oprogramowaniem, które jest darmowe i nie zależy od jednego dostawcy.
Europa już to robi
Najlepiej opisany przykład to niemiecki land Szlezwik-Holsztyn. Według ministerstwa odpowiedzialnego za cyfryzację przejście na otwarte oprogramowanie dało ok. 15 mln euro oszczędności na licencjach, a ok. 9 mln euro land przeznaczył z powrotem na rozwój otwartych narzędzi i samą zmianę1. Poza administracją podatkową na LibreOffice przeszło już prawie 80% stanowisk, a pocztę przeniesiono na otwarte rozwiązania dla ponad 44 tys. skrzynek2.
Dane podane przez ministerstwo landu, w omówieniu heise online.
Źródło: heise online
Dane w tabeli
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Oszczędności na licencjach | ok. 15 mln EUR |
| Wydane na wdrożenie i rozwój | ok. 9 mln EUR |
W Danii ministerstwo cyfryzacji zapowiedziało przejście z Microsoft Office i Microsoft 365 na LibreOffice. Minister Caroline Stage Olsen jako powody wskazała zależność od jednego dostawcy i koszty3. W Polsce Ministerstwo Cyfryzacji przygotowuje konkurs na pilotażowe wdrożenia otwartego oprogramowania w samorządach, obejmujący m.in. edytory tekstu i arkusze kalkulacyjne4.
Legalne zamienniki
| Program płatny | Otwarty lub darmowy zamiennik | Uwagi |
|---|---|---|
| Word, Excel, PowerPoint | LibreOffice (Writer, Calc, Impress) | otwiera i zapisuje pliki .docx, .xlsx i .pptx |
| Office w przeglądarce, wspólna edycja | Collabora Online albo ONLYOFFICE z Nextcloud | może działać na serwerze w urzędzie |
| OneDrive, SharePoint, część Teams | Nextcloud | pliki, kalendarz, kontakty, czat na własnym serwerze |
| Outlook | Thunderbird | poczta, kalendarz, kontakty |
| Photoshop | GIMP, Krita | grafika rastrowa i zdjęcia |
| Illustrator | Inkscape | grafika wektorowa, logotypy, plakaty |
| InDesign | Scribus | składanie ulotek, gazetek, biuletynów |
| Premiere | Kdenlive, Shotcut | montaż wideo |
Wszystkie te programy pobiera się z oficjalnych stron projektów, a ich licencje pozwalają na użycie w instytucji publicznej bez opłat.
Na co uważać przy zmianie
- Złożone arkusze i makra. Proste dokumenty przechodzą bez problemu, ale rozbudowane arkusze z makrami trzeba sprawdzić przed zmianą.
- Systemy, które wymagają konkretnego programu. Niektóre aplikacje dziedzinowe i szablony działają tylko z jednym pakietem. Spis takich miejsc to pierwszy krok.
- Ludzie. Przyzwyczajenia są ważniejsze niż technika. Bez krótkiego szkolenia i osoby, którą można zapytać, zmiana się nie uda.
- Zmiana też kosztuje. Przykład z Niemiec pokazuje, że część oszczędności trzeba wydać na wdrożenie. Dlatego najlepiej zacząć od pilotażu w jednym dziale.
Czego nie robić: „darmowe” kopie płatnych programów
W internecie krążą złamane albo podrobione wersje Office i programów Adobe, często reklamowane jako „darmowe”. Do urzędu nie wolno ich instalować. Po pierwsze, łamią licencję, a w razie kontroli odpowiada instytucja. Po drugie, to jedna z najprostszych dróg do zainfekowania komputera. W badaniu IDC i Narodowego Uniwersytetu Singapuru ponad 60% z 203 komputerów sprzedanych z pirackim oprogramowaniem było zainfekowanych złośliwym kodem5, a firma Barracuda w 2026 roku ostrzegała, że złamane programy na komputerach służbowych prowadzą do kradzieży haseł i ataków ransomware6.
Legalne, otwarte oprogramowanie daje te same oszczędności bez tego ryzyka.
Pomagamy to wdrożyć
Zmianę pakietu biurowego przeprowadzamy razem z urzędem, krok po kroku i bez przerw w pracy:
- Spis programów i licencji. Sprawdzamy, za co urząd płaci co roku i które programy są naprawdę potrzebne.
- Pilotaż w jednym dziale. Instalujemy LibreOffice i sprawdzamy na nim Wasze najważniejsze dokumenty, szablony i arkusze.
- Przeniesienie szablonów i dokumentów. Poprawiamy pisma, druki i arkusze tak, żeby wyglądały i działały jak wcześniej.
- Wspólna praca na własnym serwerze. Jeśli potrzebujecie edycji w przeglądarce i wspólnych plików, stawiamy Nextcloud z Collabora Online albo ONLYOFFICE w budynku urzędu.
- Szkolenie pracowników. Krótkie, praktyczne, na Waszych dokumentach.
- Opieka po zmianie. Aktualizacje, pomoc przy problemach i jeden telefon, gdy coś nie działa.
Na koniec urząd dostaje spis tego, co zostało zmienione, i wyliczenie, ile oszczędza na licencjach co roku.
Więcej o tym, dlaczego instytucje chcą mniej zależeć od globalnych dostawców, piszemy w tekście Z chmury i z powrotem.
Źródła
- Goodbye, Microsoft: Schleswig-Holstein relies on Open Source and saves millions, heise online
- Schleswig-Holstein's open source strategy, Open Source Observatory, Komisja Europejska
- LibreOffice replacing Microsoft 365 in Denmark's Ministry of Digitalisation, Yahoo Tech
- Rozpoczynamy konsultacje założeń konkursu na wdrożenie open source, Ministerstwo Cyfryzacji
- New report illustrates lucrative market for malware-riddled, pirated software, Dark Reading
- Threat Spotlight: The business risks of pirate software, Barracuda, 4.03.2026